Op deze pagina
De regel per zorgberoep
Wat voor iedereen geldt, is het ziekenfonds: dat betaalt nooit voor een sessie die niet plaatsvond, welk beroep ook. Artikel 73bis van de ziekteverzekeringswet verbiedt een getuigschrift af te leveren voor zorg die niet verleend werd. Daarbuiten heeft elk beroep zijn eigen tekst, of geen. Tilcao, dat een zorgpraktijk op aanvraag kan laten inrichten, herhaalt de eigen regel van de praktijk wanneer een patiënt boekt of annuleert; het legt er zelf nooit een op.
| Beroep | Mag de patiënt iets betalen? | Op welke voorwaarde | Bron |
|---|---|---|---|
| Huisarts of specialist | Een redelijke schadeloosstelling, nooit een ereloon | Vooraf ingelicht, in fout, schade aangetoond, lager dan het ereloon voor de raadpleging | Orde der artsen, Code artikel 33 |
| Psycholoog, eerstelijnsconventie | Ja, een vergoeding | Regels vooraf uitgelegd; nooit in de facturatiesoftware van het netwerk | RIZIV-omzendbrief van 6 oktober 2025 |
| Psycholoog, privépraktijk | Zoals afgesproken | Financiële voorwaarden afgesproken voor de start | Deontologische code psychologen, artikel 37 |
| Kinesitherapeut | Geen specifieke regel | De overeenkomst 2025-2026 zegt niets over gemiste sessies; het consumentenrecht geldt | Overeenkomst M/25 |
| Logopedist | Geen specifieke regel | De overeenkomst 2026-2027 zegt niets over gemiste sessies; het consumentenrecht geldt | Overeenkomst R/26 |
| Diëtist, podoloog, ergotherapeut | Geen specifieke regel gevonden | Het consumentenrecht geldt | Niets gevonden |
Huisartsen en specialisten: wat de Orde der artsen toelaat
Een arts kan geen ereloon vragen voor een afspraak die de patiënt niet nakwam, want een ereloon betaalt zorg die echt verleend is. Wel mag hij een redelijke schadeloosstelling vragen als de gemiste afspraak schade veroorzaakte en de patiënt vooraf wist wanneer die geldt. De commentaar bij artikel 33 van de Code van medische deontologie, in de versie van 31 december 2025, trekt de grenzen.
Latere adviezen voegen vier punten toe. In januari 2023 zei de Orde dat geen enkele overeenkomst een arts toelaat een voorschot te eisen als voorwaarde voor een afspraak. In november 2025 zei ze dat een schadebeding duidelijk, wederkerig en proportioneel moet zijn, en dat er niets verschuldigd is als het wegblijven geen fout is, zoals bij overmacht. In september 2026 noemde ze het onaanvaardbaar om een medische afspraak afhankelijk te maken van een bankkaartgarantie. En sinds 1994 mag een psychiater of psychotherapeut een vergoeding voor gemiste sessies niet als hulpmiddel in de therapie gebruiken.
Of een geconventioneerde arts zo’n schadeloosstelling mag vragen, regelt geen enkele tekst die we vonden. Het akkoord 2026-2027, waartoe 85,72% van de artsen toetrad, zegt niets over gemiste afspraken; de Orde beschouwt het bedrag als schadevergoeding, niet als ereloon. Er hoort geen getuigschrift bij.
- Geen ereloon voor een niet-nagekomen afspraak.
- Een redelijke schadeloosstelling alleen als de arts schade aantoont.
- De patiënt vooraf ingelicht over wanneer ze geldt, bij wegblijven en bij laat annuleren.
- Nooit zo hoog als het ereloon voor de raadpleging zelf.
- Bijzondere omstandigheden die de patiënt aanvoert, tellen mee.
Psychologen: wat de omzendbrief van het RIZIV zegt
Voor de eerstelijnspsychologische zorg is de omzendbrief van 6 oktober 2025 aan de netwerken geestelijke gezondheid duidelijk. Een sessie is alleen factureerbaar als ze plaatsvond, en no-shows worden niet vergoed door de verplichte ziekteverzekering. De klinisch psycholoog mag de patiënt een vergoeding aanrekenen voor een sessie die door een no-show niet doorging, als hij de patiënt vooraf naar behoren over de regels informeerde. Die vergoeding mag nooit in de facturatiesoftware van het netwerk.
Buiten de conventie vraagt artikel 37 van de deontologische code van de psychologen eerlijkheid over geld: de financiële gevolgen worden afgesproken voor de tussenkomst begint. Een regel voor gemiste sessies hoort in die afspraak, op papier.
Kinesitherapeuten en logopedisten: wat de overeenkomsten zeggen
Niets over gemiste sessies. De overeenkomst voor kinesitherapeuten van 2025 en 2026 verbiedt een geconventioneerde kinesitherapeut supplementen te vragen bovenop de afgesproken honoraria, met uitzonderingen voor zorg voor 8 uur of na 19 uur op vraag van de patiënt en in het weekend of op feestdagen. De overeenkomst voor logopedisten van 2026 en 2027 is op dezelfde manier opgebouwd. Geen van beide vermeldt een gemiste sessie.
Op één punt spreken de bronnen elkaar tegen. In 2019 schreef Axxon, de beroepsvereniging van de kinesitherapeuten, dat een geconventioneerde kinesitherapeut mocht afwijken van de honoraria bij een afwezigheid die niet minstens 24 uur vooraf verwittigd was. Die uitzondering vonden we niet terug in de huidige overeenkomst, noch in die van 2020-2021. Vraag het na bij uw beroepsvereniging voor u erop rekent. Een schadeloosstelling die geen ereloon voor zorg is, blijft mogelijk onder het gewone recht, op de voorwaarden hieronder.
Wat de patiënt vooraf moet weten, en hoe
Daarover zijn alle teksten het eens: vooraf. De wet op de patiëntenrechten, artikel 8, vraagt elke zorgverlener de patiënt tijdig te informeren over de financiële gevolgen van de zorg. Het Wetboek van economisch recht voegt twee grenzen toe die ook voor zelfstandige zorgverleners gelden: een beding dat vastlegt wat de patiënt verschuldigd is zonder een gelijkwaardige vergoeding ten laste van de praktijk als die in gebreke blijft, of dat duidelijk hoger is dan de mogelijke schade, is onrechtmatig, en een onrechtmatig beding is nietig.
Geen officiële tekst schrijft de vorm voor. Het antwoord van de Orde aan patiënten zegt dat de informatie schriftelijk of mondeling gegeven kan worden, of door te verwijzen naar het secretariaat. Haar advies van 2024 over oproepen en berichten noemt de plaatsen die een praktijk kan gebruiken: een ingesproken boodschap, de website, een bericht in de praktijk en de bevestiging van de afspraak. Die bevestiging is de enige die toont dat deze patiënt de regel voor deze afspraak ontving.
- De verwittigingstermijn, overal dezelfde, vaak 24 uur.
- Hoe de patiënt annuleert, op een manier die makkelijker is dan wegblijven, zoals antwoorden op de herinnering.
- Of er een schadeloosstelling geldt, en hoeveel.
- De uitzonderingen: ziekte, een ongeval, overmacht.
- Wat de patiënt krijgt als de praktijk zonder ernstige reden laat annuleert.
Hoeveel vragen huisartsen, en hoe vaak blijven patiënten weg?
Er bestaat geen officieel bedrag en geen officieel Belgisch no-showcijfer. Het enige cijfer van de Orde is een plafond: lager dan het ereloon voor de raadpleging. Een bevraging van huisartsen door COFEM en FEDAC, gepubliceerd in maart 2026, vond dat 33% van de huisartsen al een vergoeding vraagt bij herhaald wegblijven en 47% het overweegt, en dat 10 tot 20 euro meestal aanvaardbaar gevonden wordt. Het aantal deelnemers werd niet vermeld.
In april 2026 noemde de federale minister van Volksgezondheid no-shows bij de huisarts een reëel probleem, op een vraag in de Kamer, en de vakpers meldde dat er op korte termijn geen federaal kader komt. De cijfers die vaak circuleren, komen uit Frankrijk: de Franse Orde der artsen zegt dat elke week 6 tot 10% van de patiënten wegblijft, en Doctolib mat 2,6% bij huisartsen in 2024. Geen van beide is een Belgisch cijfer.
Een tekst die u kunt aanpassen voor een huisartsen-, kinesitherapie- of psychologenpraktijk
Vervang alles tussen vierkante haken en gebruik overal dezelfde termijn: in de bevestiging, op de website, in de wachtzaal en in de telefoonboodschap. Vraagt de praktijk niets, schrap dan de optionele zin; een duidelijke annulatieregel is ook zonder vergoeding nuttig. Een versie voor tandartsen, met een brief na een eerste gemiste afspraak, staat bij no-show kosten bij de tandarts.
Gemiste en laat geannuleerde afspraken. Uw afspraak is voor u gereserveerd. Kunt u niet komen, verwittig ons dan minstens [24] uur vooraf: bel [telefoonnummer], antwoord op uw bevestiging of herinnering, of [link om online te annuleren].
[Optioneel] Komt u niet en verwittigde u ons niet minstens [24] uur vooraf, dan kunnen we een schadeloosstelling van [bedrag] vragen voor de gereserveerde tijd. Dat is geen ereloon voor zorg: uw ziekenfonds betaalt het niet terug en er hoort geen getuigschrift bij. We vragen het niet als u ziek was, een ongeval had of een andere reden buiten uw wil. Annuleren wij uw afspraak minder dan [24] uur vooraf zonder ernstige reden, dan [wat de praktijk de patiënt aanbiedt].
Laat de tekst nalezen door uw beroepsvereniging of kring voor u hem publiceert: de Orde der artsen voor artsen, de Psychologencommissie voor psychologen, Axxon of uw beroepsvereniging voor kinesitherapeuten.
Wat no-shows wel doet dalen
Een makkelijke manier om te annuleren en een herinnering voor de afspraak. De Orde der artsen noemde beide in 2023 doeltreffende middelen, en in 2025 voegde ze eraan toe dat sensibilisering moet samengaan met een eenvoudig annuleringsproces. Een schadeloosstelling voor één gemiste afspraak is een klein bedrag, en een patiënt die weigert te betalen, kan alleen via de rechter gedwongen worden.
De tijd komt terug als de vrijgekomen plaats naar iemand gaat die wacht. Dat werk doet Tilcao in tandartspraktijken, en op aanvraag in andere zorgpraktijken: het bevestigt, herinnert, neemt de annulatie op elk uur aan en biedt de plaats aan de wachtlijst aan. Het verzint of int nooit een vergoeding; heeft de praktijk een regel, dan zegt het die in de woorden van de praktijk.
Wat praktijken ons vragen
Mag een huisarts in België een gemiste afspraak aanrekenen?
Niet als ereloon en niet via het ziekenfonds. Een huisarts mag een redelijke schadeloosstelling vragen als de patiënt de regel vooraf kende, niet kwam of te laat annuleerde zonder goede reden, en de huisarts tijd verloor. Volgens de commentaar van de Orde der artsen bij artikel 33 mag ze nooit zo hoog zijn als het ereloon voor de raadpleging, en bijzondere omstandigheden tellen mee.
Mag een psycholoog een gemiste sessie aanrekenen?
Ja, als de regels vooraf uitgelegd waren. Voor de eerstelijnspsychologische zorg zegt de RIZIV-omzendbrief van 6 oktober 2025 dat no-shows niet vergoed worden, dat de psycholoog de patiënt een vergoeding mag aanrekenen, en dat die nooit via de facturatiesoftware van het netwerk mag. In een privépraktijk worden de financiële voorwaarden afgesproken voor de start, volgens artikel 37 van de deontologische code.
Mag een kinesitherapeut een no-show aanrekenen?
Geen tekst die specifiek over kinesitherapie gaat, zegt het. De overeenkomst 2025-2026 zegt niets over gemiste sessies, en het ziekenfonds betaalt nooit voor een sessie die niet plaatsvond. Een schadeloosstelling die vooraf afgesproken, redelijk en wederkerig is, blijft mogelijk onder het gewone consumentenrecht. Laat de tekst nalezen door uw beroepsvereniging.
Hoeveel mag een huisarts vragen voor een no-show?
Er bestaat geen officieel bedrag. De Orde der artsen zegt dat het redelijk moet blijven en lager dan het ereloon voor de raadpleging. Een bevraging van huisartsen in 2026 vond dat 10 tot 20 euro meestal aanvaardbaar gevonden wordt. Volgens het Wetboek van economisch recht is een bedrag dat duidelijk hoger is dan de mogelijke schade een onrechtmatig beding, en dus nietig.
Betaalt het ziekenfonds iets voor een gemiste afspraak?
Nee. Artikel 73bis van de ziekteverzekeringswet verbiedt elke zorgverlener een getuigschrift af te leveren voor zorg die niet verleend werd. Een schadeloosstelling is een privézaak tussen de praktijk en de patiënt, volledig betaald door de patiënt.
Rekent Tilcao patiënten iets aan als ze een afspraak missen?
Nee. Tilcao verzint of int nooit een vergoeding. Heeft de praktijk een regel voor gemiste afspraken, dan zegt het die in de woorden van de praktijk wanneer een patiënt boekt, bevestigt of annuleert. Wat het wel doet: annuleren makkelijk maken en de vrijgekomen plaats aan de wachtlijst aanbieden. Het draait vandaag in tandartspraktijken; andere zorgpraktijken kunnen een opstelling aanvragen.