AI in de tandheelkunde: wat AI vandaag doet in een tandartspraktijk, en wat de regels zeggen
AI doet in een tandartspraktijk vandaag twee soorten werk. Administratief werk: de telefoon en de berichten van patiënten, de agenda, herinneringen, brieven en verslagen. En klinische ondersteuning: software die röntgenfoto’s leest en mogelijke cariës of letsels aanwijst. Die twee vallen onder heel andere regels. Software die meehelpt aan een diagnose is een medisch hulpmiddel en draagt een CE-markering. Software die afspraken regelt, is dat niet. Voor allebei gelden de GDPR en het beroepsgeheim, en sinds 2 augustus 2026 de transparantieregels van de Europese AI-verordening. Een standpunt van een Belgische tandartsvereniging of overheid over AI in de praktijk vonden wij niet.
Laatst bijgewerkt
Wat doet AI vandaag in een tandartspraktijk?
Wie AI voor tandartsen zoekt, vindt zes soorten toepassingen. Ze verschillen in wat ze doen, in wie ermee werkt en in de regels die gelden. Het onthaal is het werk van een AI-receptionist voor tandartsen. Teksten laten veel praktijken al door een chatbot schrijven, en wat daarbij mag, staat bij ChatGPT in de tandartspraktijk.
Of een product een medisch hulpmiddel is, hangt af van het doel dat de fabrikant opgeeft, niet van de technologie. Dezelfde spraakherkenning is geen medisch hulpmiddel in een dicteerprogramma en kan er wel een zijn in een module die een diagnose voorstelt.
| Toepassing | Wat het doet | Medisch hulpmiddel? |
|---|---|---|
| Onthaal en telefoon | Neemt oproepen en berichten aan, en boekt, verzet en annuleert afspraken | Nee. Afspraken plannen heeft geen medisch doel |
| Agenda en opvolging | Biedt vrijgekomen plaatsen aan, stuurt herinneringen en nodigt uit voor controle | Nee |
| Teksten en communicatie | Schrijft brieven, folders en antwoorden op berichten | Nee. Patiëntgegevens horen wel niet in een publieke chatbot |
| Röntgenanalyse | Wijst mogelijke cariës, periapicale letsels of botverlies aan op röntgenfoto’s | Ja, minstens klasse IIa, met CE-markering |
| Verslagen en dictee | Zet spraak om in tekst of vat een consult samen | Spraak naar tekst niet. Een module met een medisch doel kan het wel zijn |
| Behandelplanning | Segmentatie, cefalometrie, planning van implantaten en orthodontie | Ja, zodra het informatie geeft voor een therapeutische beslissing |
Welke AI is een medisch hulpmiddel?
Software die bedoeld is voor diagnose, preventie, monitoring of behandeling, is een medisch hulpmiddel onder de Europese verordening 2017/745, de MDR. Software die informatie geeft voor een beslissing met een diagnostisch of therapeutisch doel, valt volgens regel 11 minstens in klasse IIa. Dat geldt voor AI die röntgenfoto’s analyseert: de Europese richtsnoer MDCG 2019-11 noemt computerondersteunde detectie op röntgenbeelden uitdrukkelijk een medisch hulpmiddel.
Zo’n product moet een CE-markering dragen, en vanaf klasse IIa heeft een aangemelde instantie het beoordeeld. Vraag de CE-markering en de klasse voor u koopt. In België houdt het FAGG toezicht op medische hulpmiddelen, en een incident met zo’n hulpmiddel meldt u daar.
Software zonder medisch doel valt erbuiten. Dezelfde richtsnoer noemt facturatie, personeelsplanning, e-mail, spraakberichten, het plannen van afspraken en spraak naar tekst als software die geen medisch hulpmiddel is. Een AI-receptionist die afspraken boekt, hoort daarbij, zolang hij geen klachten beoordeelt.
Wat vraagt de AI-verordening van een tandartspraktijk?
Een praktijk die AI voor haar werk gebruikt, is in de AI-verordening een gebruiksverantwoordelijke. Vandaag betekent dat twee dingen, en een derde volgt later.
AI-geletterdheid. Sinds de Digitale Omnibus inzake AI, verordening 2026/1744, die op 27 juli 2026 in werking trad, gaat het om maatregelen die de AI-kennis van uw team ondersteunen. Een bepaald niveau garanderen hoeft niet meer.
Transparantie. Sinds 2 augustus 2026 moet wie met een AI-systeem praat, dat weten, tenzij het vanzelf duidelijk is. Die plicht rust op de aanbieder, die het systeem zo moet bouwen. De richtsnoeren van de Europese Commissie van 20 juli 2026 noemen spraakassistenten in de zorg uitdrukkelijk, en raden aan de telefoon een gesproken mededeling bij het begin van het gesprek aan. Bouwt een praktijk zelf een chatbot en zet ze hem onder eigen naam in, dan wordt ze zelf aanbieder. Meer daarover bij patiënten informeren over AI.
Hoog risico, later. AI die een medisch hulpmiddel is en door een aangemelde instantie beoordeeld wordt, zoals röntgenanalyse, is een AI-systeem met een hoog risico. Die regels gelden vanaf 2 augustus 2028: de Omnibus schoof die datum een jaar op. Een toezichthouder voor de AI-verordening heeft België nog niet officieel aangeduid. Het BIPT is aangekondigd.
Wat zeggen de GDPR en het beroepsgeheim?
Gezondheidsgegevens zijn bijzondere persoonsgegevens onder artikel 9 van de GDPR. Een zorgverlener mag ze verwerken voor de zorg, onder beroepsgeheim. De definitie omvat ook gegevens over de verlening van zorg.
Werkt u met AI-software die patiëntgegevens verwerkt, dan is uw praktijk verwerkingsverantwoordelijke en de leverancier verwerker, met een verwerkersovereenkomst waarin elke subverwerker staat. Voor een verwerking met nieuwe technologie die een hoog risico kan inhouden, vraagt artikel 35 vooraf een gegevensbeschermingseffectbeoordeling. Hoe Tilcao dat regelt, staat bij beveiliging en GDPR.
De Gegevensbeschermingsautoriteit publiceerde een brochure over AI-systemen en de AVG. Ze neemt net de analyse van röntgenfoto’s als voorbeeld van een AI-systeem in de zorg.
GBA, informatiebrochure over artificiële-intelligentiesystemen en de AVG
Hoe goed leest AI röntgenfoto’s?
In studies goed, met duidelijke kanttekeningen. Een meta-analyse over cariës op bitewings (Japanese Dental Science Review, 2024) vond een sensitiviteit van 0,87 en een specificiteit van 0,89. Een meta-analyse over periapicale letsels (Journal of Dentistry, 2024) vond 0,94 en 0,96.
Beide reviews zeggen er zelf bij dat de studies een onduidelijk tot hoog risico op vertekening hebben. Ze meten vooral hoe nauwkeurig een model is, niet wat het voor de patiënt verandert. De auteurs van de review over periapicale letsels noemen de echte waarde van de software die vandaag bestaat, onzeker.
Een AI-melding op een röntgenfoto is dus een tweede blik. De diagnose blijft van de tandarts, en dat zeggen de beroepsorganisaties ook.
Wat zeggen de tandartsorganisaties?
De Council of European Dentists, de Europese koepel van 33 nationale tandartsverenigingen, actualiseerde in mei 2025 zijn resolutie over AI. AI mag de tandarts helpen bij een diagnose, maar mag hem nooit vervangen. AI voor het plannen van afspraken en voor administratie kan het beheer van een praktijk volgens de CED sterk vergemakkelijken. De CED vraagt transparante systemen, toestemming van de patiënt voor het verzamelen van gegevens, en een Europees kader voor aansprakelijkheid.
De FDI, de wereldfederatie van tandartsen, nam in september 2024 een standpunt aan in dezelfde lijn: tandartsen verwerven een basiskennis van AI, de verantwoordelijkheid voor een diagnose blijft bij de mens, en het risico dat men te veel op de machine vertrouwt, moet aangepakt worden.
Een eigen standpunt van de VVT, de VBT, de SMD of een Belgische overheid over AI in de tandartspraktijk vonden wij niet.
Council of European Dentists, resolutie Artificial Intelligence in Dentistry, update mei 2025
Hoeveel tandartsen gebruiken AI?
Voor België bestaat er geen cijfer: een Belgische bevraging vonden wij niet. De Europese studies zijn klein en lokaal. In Zwitserland zei 21,9% van 114 tandartsen in het najaar van 2023 minstens één keer per week AI te gebruiken (BMC Medical Informatics and Decision Making, 2025). In de Duitse deelstaat Mecklenburg-Vorpommern had 109 van 163 praktijkeigenaars nog nooit met AI in hun praktijk gewerkt, en hun interesse ging vooral naar documentatie en administratie.
Scientific Reports, bevraging van praktijkeigenaars in Mecklenburg-Vorpommern, 9 augustus 2026
Waar begint u met AI in uw praktijk?
Bij het werk waar de regels het eenvoudigst zijn en de tijdwinst het grootst: het onthaal, de agenda en de teksten. Die software heeft geen medisch doel. Een AI-receptionist hoort bij die groep, en wat Tilcao als AI-receptionist voor tandartsen doet en nooit doet, staat op een aparte pagina.
- Houd patiëntgegevens uit publieke chatbots.
- Vraag bij klinische AI de CE-markering, de klasse en de studies waarop de fabrikant zich baseert.
- Vraag een verwerkersovereenkomst waarin elke subverwerker met naam staat.
- Zorg dat de patiënt hoort dat hij met AI praat, en dat hij altijd een mens kan vragen.
- Leg uw team in een paar zinnen uit wat het systeem doet en niet doet. Zo ondersteunt u de AI-kennis die de verordening vraagt.
- Blijf zelf beslissen. Een melding van een AI is een tweede blik, geen diagnose.
Wat praktijken ons vragen
Vervangt AI de tandarts?
Nee. De Council of European Dentists en de FDI zeggen allebei dat AI de tandarts ondersteunt en dat de verantwoordelijkheid voor een diagnose bij de mens blijft. AI die röntgenfoto’s leest, is een tweede blik. AI aan het onthaal neemt repetitief werk over, geen klinische beslissingen.
Is een AI-receptionist een medisch hulpmiddel?
Nee, zolang hij geen medisch doel heeft. De Europese richtsnoer MDCG 2019-11 noemt het plannen van afspraken, e-mail en spraakberichten als software die geen medisch hulpmiddel is. Tilcao beoordeelt geen klachten: een patiënt met pijn gaat naar een persoon, volgens de regel van uw praktijk.
Moet een patiënt weten dat hij met AI praat?
Ja. Sinds 2 augustus 2026 moet wie met een AI-systeem praat dat weten, tenzij het vanzelf duidelijk is. Die plicht rust op de aanbieder, die het systeem zo bouwt dat het zichzelf aankondigt. Aan de telefoon raadt de Europese Commissie een gesproken mededeling bij het begin van het gesprek aan.
Wordt AI-software voor tandartsen terugbetaald door het RIZIV?
Wij vonden geen enkele RIZIV-code die AI-software of een prestatie met AI voor tandartsen vergoedt. Nagekeken: de tandheelkundige nomenclatuur in de versie van 1 juni 2026 en het akkoord tussen tandartsen en ziekenfondsen voor 2026 en 2027.
Moet mijn team een AI-opleiding volgen?
De AI-verordening vraagt maatregelen die de AI-kennis van uw team ondersteunen, zonder een bepaald niveau, test of attest. Een korte uitleg en een geschreven huisregel is een redelijke invulling. Wie verder wil: KU Leuven en de Vlaamse AI Academie bieden een gratis online cursus over AI in de zorg aan, voor zorgverleners in het algemeen.
Wie houdt in België toezicht op AI in de tandartspraktijk?
Voor AI die een medisch hulpmiddel is, het FAGG. Voor de persoonsgegevens, de Gegevensbeschermingsautoriteit. Voor de AI-verordening zelf heeft België nog geen toezichthouder officieel aangeduid. Het BIPT is aangekondigd.
Tilcao is het besturingssysteem voor tandartspraktijken in België, met een AI-receptionist die oproepen en WhatsApp-berichten van patiënten beantwoordt in het Nederlands, het Frans en het Engels, en afspraken boekt, verzet en annuleert in de agenda van de praktijk.