Mag een tandarts een niet-nagekomen afspraak in rekening brengen?
No-show kosten bij de tandarts zijn in België geen ereloon: een tandarts mag een niet-nagekomen afspraak niet aanrekenen als behandeling, niet aan de patiënt en niet aan het ziekenfonds, want een ereloon betaalt zorg die echt verleend is. Wat een praktijk wel kan vragen, is een redelijke schadevergoeding voor de verloren tijd, en alleen als de patiënt de regel vooraf duidelijk kende, zonder geldige reden wegbleef of te laat afzegde, en het bedrag lager blijft dan het ereloon voor de behandeling zelf. Er bestaat geen nomenclatuurcode voor een gemiste afspraak, het ziekenfonds betaalt niets terug, en de code C90 van Nederlandse sites bestaat in België niet. Er is hierover geen Belgische regel voor tandartsen geschreven, dus het referentiepunt is de code van de artsen. Deze pagina geeft algemene informatie en is geen juridisch advies.
Tilcao is het besturingssysteem voor tandartspraktijken in België, met een AI-receptionist die oproepen en WhatsApp-berichten van patiënten beantwoordt in het Nederlands, het Frans en het Engels, afspraken bevestigt, verzet en annuleert in de agenda van de praktijk, en een vrijgekomen plaats aanbiedt aan de patiënten op uw wachtlijst.
Laatst bijgewerkt
Ereloon of schadevergoeding: waarom het woord ertoe doet
Omdat het twee verschillende dingen zijn, en na een gemiste afspraak kan er maar één. Een ereloon of honorarium betaalt een prestatie. Een schadevergoeding herstelt een verlies dat iemand anders veroorzaakt heeft. Komt de patiënt niet, dan is er geen prestatie geleverd en dus ook geen ereloon om aan te rekenen. Wat overblijft, is de verloren tijd, en voor een verlies gelden andere regels.
De regel over erelonen staat in de wet, en die geldt rechtstreeks voor tandartsen. Artikel 35 van de gecoördineerde wet van 10 mei 2015 betreffende de uitoefening van de gezondheidszorgberoepen geeft tandartsen, net als artsen, recht op honoraria “voor de door hen geleverde prestaties”. Een niet-nagekomen afspraak levert niets. Daarom is de echte vraag nooit of u de consultatie mag aanrekenen, maar wel of u de tijd mag terugvragen.
Dat verschil heeft praktische gevolgen, die u in de tabel ziet. Kort gezegd: een schadevergoeding loopt nooit via het ziekenfonds, krijgt nooit een getuigschrift voor verstrekte hulp, en moet door de praktijk verantwoord worden in plaats van gewoon gefactureerd.
| Ereloon | Schadevergoeding | |
|---|---|---|
| Wat het betaalt | Zorg die echt verleend is | Tijd die verloren ging omdat de patiënt niet kwam of te laat afzegde |
| Nomenclatuurcode | Ja, voor een terugbetaalde prestatie | Bestaat niet |
| Ziekenfonds | Betaalt zijn deel terug als de prestatie gedekt is | Betaalt niets terug |
| Getuigschrift voor verstrekte hulp | Wordt afgeleverd | Wordt niet afgeleverd, want er was geen zorg |
| Wat de praktijk moet kunnen aantonen | Dat de zorg verleend is | Dat de patiënt de regel kende, in fout was en dat er tijd verloren ging |
| Als de patiënt ziek was of een noodgeval had | Speelt niet | Er hoort niets gevraagd te worden |
Wat de code van de artsen zegt, en waarom tandartsen ernaar kijken
België heeft geen Orde van Tandartsen, dus geen enkele tuchtinstantie heeft voor tandartspraktijken een regel over niet-nagekomen afspraken geschreven. De Orde der artsen heeft dat wel gedaan, en haar tekst is de meest precieze Belgische tekst over de vraag. Hij bindt artsen, geen tandartsen. Toch is het de maatstaf waartegen een tandartspraktijk haar eigen beleid kan leggen, en het is de tekst die zowel het huisartsensyndicaat GBO als de RTBF aanhaalden toen het onderwerp in 2024 opdook.
Twee latere adviezen van dezelfde Orde vullen het beeld aan, en ze komen verderop terug: een van november 2025 over een eerlijke schadevergoedingsclausule, en een van september 2026 over bankkaartgaranties. De kern staat in de commentaar bij artikel 33 van de Code van medische deontologie, in vijf punten.
- Voor een afspraak die de patiënt niet nakwam, kan geen ereloon aangerekend worden.
- Wel mag een redelijke schadeloosstelling gevraagd worden, als de zorgverlener aantoont dat de gemiste afspraak hem schade berokkende.
- De patiënt moet op voorhand correct geïnformeerd zijn over wanneer zo’n schadeloosstelling geldt, zowel bij wegblijven als bij laattijdig afzeggen.
- Het bedrag blijft redelijk en haalt nooit het ereloon van de geplande behandeling.
- Bijzondere omstandigheden die de patiënt aanvoert, worden in aanmerking genomen.
Betaalt het ziekenfonds iets terug voor een gemiste afspraak?
Nee. De tandheelkundige nomenclatuur van het RIZIV, artikel 5, is de lijst van prestaties die een tandarts kan attesteren voor terugbetaling, en elke prestatie erin is iets wat voor de patiënt gedaan wordt. Wij hebben de versie nagekeken die sinds 1 juni 2026 van kracht is: geen enkele prestatie gaat over een niet-nagekomen afspraak. Er is dus geen code om te gebruiken, geen getuigschrift voor verstrekte hulp om mee te geven en geen deel voor het ziekenfonds of de mutualiteit.
Daarmee is ook duidelijk wie betaalt. Een vergoeding voor een gemiste afspraak is een private vordering tussen de praktijk en de patiënt, die de patiënt volledig zelf betaalt, en ze moet ook zo heten. Zet ze op een gewoon ontvangstbewijs als vergoeding voor een niet-nagekomen afspraak, nooit als consultatie en nooit op een getuigschrift voor verstrekte hulp. Een behandeling attesteren die niet plaatsvond, zou een vals getuigschrift zijn. De Orde der artsen zei hetzelfde in een advies dat in 1998 verscheen: er mag geen getuigschrift voor verstrekte hulp afgeleverd worden, want er werd geen prestatie verricht.
Voor de patiënt is het gevolg eenvoudig. Vraagt een praktijk u een vergoeding omdat u een afspraak vergeten bent, dan betaalt uw ziekenfonds die niet terug, en de praktijk hoort u vooraf gezegd te hebben wat die vergoeding is en wanneer ze geldt.
Geldt de Nederlandse code C90 in België?
Nee. C90, “niet nagekomen afspraak”, is een code die tandartspraktijken in Nederland gebruiken. Nederlandse pagina’s daarover komen in Vlaamse zoekresultaten terecht omdat de taal dezelfde is, en ze noemen vaak een percentage van de behandelprijs of het standpunt van een Nederlandse zorgverzekeraar. Niets daarvan geldt voor een Belgische praktijk. Nederland heeft een eigen zorgautoriteit, de NZa, een eigen verzekeringsstelsel en eigen regels, en die houden op aan de grens.
C90 is zelfs geen officiële Nederlandse prestatiecode. De tariefbeschikking tandheelkundige zorg 2026 van de NZa somt de consultatiecodes op van C001 tot C023, en C90 staat er niet bij. Het algemene standpunt van de NZa is dat een no-show buiten haar tariefregels valt, omdat er geen zorg geleverd werd. Wie op een Nederlandse site leest wat C90 toelaat, leest dus over een Nederlandse praktijkgewoonte, niet over een regel, en zeker niet over een Belgische.
België heeft geen vergelijkbare code, zoals hierboven uitgelegd. Een Belgische praktijk die een regel wil voor gemiste afspraken, schrijft die zelf, in haar eigen woorden, en laat ze de patiënt weten voor hij ze nodig heeft.
Wat de patiënt vooraf moet weten, en waar het moet staan
De regel moet de patiënt bereiken voor de afspraak, schriftelijk en in woorden die een patiënt begrijpt. Een regel die de patiënt pas op de rekening leest, is een regel waarop u niet kunt rekenen. Belgische patiënten hebben al een wettelijk recht om vooraf te horen welke financiële gevolgen zorg heeft, op grond van de wet van 22 augustus 2002 betreffende de rechten van de patiënt. Een vergoeding voor een gemiste afspraak is geen zorg, maar het is wel geld dat de patiënt misschien verschuldigd is, en de code van de artsen vraagt hetzelfde: zeg het eerst.
De annulatietermijn kiest u zelf. 24 uur is de gangbare, en het is het minimum dat het GBO, een Belgisch huisartsensyndicaat, aanraadt. Wat u ook kiest, gebruik overal hetzelfde getal. Een website die 24 uur zegt en een bevestiging die 48 uur zegt, is een discussie die op u wacht.
Bewaar het bewijs. U moet drie dingen kunnen aantonen: de afspraak bestond, de patiënt kreeg de regel, en de patiënt kwam niet en zegde niet op tijd af. De agenda, de verstuurde bevestiging en een korte notitie van die dag zijn de stukken om bij te houden. Waar de regel moet staan? Op vier plaatsen, en de eerste telt het meest.
- De bevestiging van de afspraak. Dat is de enige plaats die toont dat deze patiënt de regel voor deze afspraak kreeg. Werd de afspraak telefonisch gemaakt, bevestig ze dan meteen schriftelijk, met de regel erin.
- Uw website en uw online agenda, zodat een patiënt die online boekt de regel ziet voor hij een uur kiest.
- De herinnering: één zin met de termijn en de makkelijkste manier om af te zeggen.
- De wachtzaal, met een affiche. Die herinnert eraan, maar bewijst op zich weinig, want ze toont niet dat een bepaalde patiënt ze gelezen heeft voor hij boekte.
Een eerlijke regel: wederkerigheid, ziekte en bankkaartgaranties
Een regel die alleen tegen de patiënt werkt, is de zwakste soort. In november 2025 stelde de Orde der artsen, met verwijzing naar de regels over onrechtmatige bedingen in het Wetboek van economisch recht, dat een schadevergoedingsclausule duidelijk, in begrijpelijke taal, wederkerig en proportioneel moet zijn. Een clausule is onrechtmatig en dus nietig als alleen een late annulering door de patiënt tot een vergoeding kan leiden, of als het bedrag duidelijk hoger ligt dan de schade die de praktijk kan lijden.
Die regels komen uit het algemene consumentenrecht en niet uit de medische deontologie, dus een tandartspraktijk doet er goed aan ze ernstig te nemen. Concreet betekent het dat u ook de andere helft van de regel opschrijft: wat de patiënt toekomt als de praktijk zonder ernstige reden kort op voorhand annuleert. Uw adviseur kan u zeggen welke vorm dat best krijgt.
Ziekte, een ongeval, een noodgeval thuis: de code van de artsen zegt dat bijzondere omstandigheden in aanmerking genomen moeten worden, en het advies van 2025 zegt dat er niets verschuldigd is als de afwezigheid geen fout van de patiënt is, bijvoorbeeld bij overmacht. Schrijf die uitzondering in de regel zelf. Ze kost niets, en ze zorgt ervoor dat de rest van de regel eerlijk klinkt.
Maak het boeken niet afhankelijk van een bankkaart. Op 11 september 2026 noemde de Orde der artsen het onaanvaardbaar om een afspraak te laten afhangen van een bankkaartgarantie vooraf, omdat dat de toegang tot zorg kan hinderen en wantrouwen tegenover de patiënt uitdrukt. Een patiënt die zo’n garantie weigert, moet toch een afspraak kunnen krijgen. Tandartsen zijn niet aan dat advies gebonden, maar de redenen gelden aan het onthaal van een tandartspraktijk net zo goed.
Een tekst voor uw annulatiebeleid en een affiche voor de wachtzaal
Hieronder staan twee teksten: een annulatiebeleid voor uw website, uw online agenda en uw afspraakbevestiging, en een korte affiche voor de wachtzaal. Vervang alles tussen vierkante haken en gebruik in beide dezelfde termijn. Rekent uw praktijk niets aan, schrap dan de delen die als optioneel gemarkeerd zijn. Een duidelijke annulatieregel is ook zonder vergoeding de moeite, omdat hij patiënten zegt hoe en wanneer ze kunnen afzeggen.
U zou niet de eerste zijn. De RTBF stelde in mei 2024 vast dat steeds meer artsen, tandartsen en kinesitherapeuten zo’n regel in de wachtzaal ophangen: een gemiste afspraak wordt aangerekend als ze niet minstens 24 uur vooraf geannuleerd werd, behalve bij overmacht.
Tekst voor de website, de online agenda en de bevestiging:
Niet-nagekomen en laat geannuleerde afspraken. Uw afspraak is alleen voor u gereserveerd. Kunt u niet komen, verwittig ons dan minstens [24] uur op voorhand: bel [telefoonnummer], mail naar [e-mailadres] of antwoord op uw bevestiging of herinnering. We geven u graag een ander moment.
[Optioneel] Komt u niet en verwittigde u ons niet minstens [24] uur op voorhand, dan kunnen wij u een vergoeding van [bedrag] vragen voor de gereserveerde tijd. Dat is geen ereloon voor een behandeling: uw ziekenfonds betaalt het niet terug en er wordt geen getuigschrift voor verstrekte hulp voor opgemaakt. Wij vragen het niet als u niet kon komen door ziekte, een ongeval of een andere omstandigheid buiten uw wil. Annuleren wij uw afspraak zonder ernstige reden minder dan [24] uur op voorhand, dan [wat uw praktijk de patiënt in dat geval aanbiedt].
Affiche voor de wachtzaal:
Kunt u niet komen? Laat het ons weten. Annuleer minstens [24] uur op voorhand: bel [telefoonnummer], mail naar [e-mailadres] of antwoord op uw herinnering. Zo kan uw plaats naar een andere patiënt gaan die op een afspraak wacht. [Optioneel: Een afspraak die niet op tijd geannuleerd werd, kan leiden tot een vergoeding van [bedrag], die het ziekenfonds niet terugbetaalt. Behalve bij ziekte of overmacht.]
Over het bedrag: zoek geen Belgisch cijfer, want dat bestaat niet. Legt u er een vast, dan is het een vast bedrag dat u vooraf kiest, het moet redelijk blijven, en volgens de maatstaf van de artsen blijft het onder het ereloon voor de geplande behandeling. Leg de formulering voor aan uw beroepsvereniging, VVT of VBT, voor u ze publiceert.
Voorbeeldbrief na een eerste niet-nagekomen afspraak
Wat wij aanraden, en het is een aanbeveling, geen regel: stuur na een eerste gemiste afspraak een vriendelijk bericht, stel een nieuw moment voor, herhaal de regel en stuur geen rekening. Een eerste no-show is vaak gewoon een vergeten afspraak, en een vriendelijke brief houdt de deur open waar een factuur ze kan sluiten. Mist dezelfde patiënt opnieuw een afspraak, dan is dat het moment om het beleid toe te passen dat u gepubliceerd hebt, als u er een hebt.
Verstuur de brief de dag erna, via het kanaal waarlangs de patiënt boekte en in zijn eigen taal. Vervang alles tussen vierkante haken.
Onderwerp: uw afspraak van [datum]
Beste [voornaam en naam],
Wij verwachtten u op [datum] om [uur] voor [soort afspraak] bij [behandelaar], maar u kon niet komen. We hopen dat alles in orde is.
We zien u graag terug. We kunnen u [eerste voorstel] of [tweede voorstel] aanbieden. Past geen van beide, antwoord dan op dit bericht of bel ons op [telefoonnummer], dan zoeken we samen een ander moment.
Ter herinnering: wij vragen al onze patiënten om minstens [24] uur op voorhand af te zeggen, zodat we het moment kunnen aanbieden aan iemand die wacht. [Optioneel: Ons beleid voorziet een vergoeding wanneer een afspraak zonder verwittigen niet nagekomen wordt. Deze keer passen we die niet toe.]
Met vriendelijke groeten,
[Naam], namens [naam van de praktijk], [telefoonnummer]
Loont aanrekenen, en wat vermindert no-shows wel?
Zelden, als het om het geld gaat. Een vergoeding voor één gemist moment is een klein bedrag, de patiënt kan ze betwisten, en een patiënt die weigert te betalen, kunt u alleen via de rechtbank tot betalen dwingen, wat meestal meer kost dan het moment waard was. De Vlaamse Beroepsvereniging van Diëtisten zegt precies dat tegen haar eigen leden: voor één gemiste afspraak zullen de meeste zorgverleners geen procedure starten. Een gepubliceerde regel blijft wel nuttig, vooral omdat hij de termijn noemt en patiënten zegt hoe ze kunnen afzeggen.
Aanrekenen kost ook vertrouwen. Een praktijk die eerst factureert en daarna vragen stelt, kan een patiënt verliezen om één gemist moment, en een verloren patiënt kost meer dan dat moment.
Wat het aantal echt doet dalen, is het gewone werk dat op onze pagina over no-shows verminderen staat: een bevestiging waarop de patiënt kan antwoorden, een herinnering in het kanaal dat hij effectief leest, en een wachtlijst die gebeld wordt zodra er een plaats vrijkomt. De Orde der artsen zei in 2023 hetzelfde, toen ze een toegankelijk annulatiesysteem en herinneringen voor de consultatie doeltreffende hulpmiddelen tegen no-shows noemde. Een regel geeft een annulatie een uiterste termijn. De wachtlijst maakt van die annulatie een bezette stoel.
Tilcao doet dat gewone werk en blijft weg van het geld. Het verzint geen vergoeding voor een gemiste afspraak en past er ook geen toe. Heeft uw praktijk een beleid, dan herhaalt de agent het in uw woorden wanneer een patiënt boekt, bevestigt of annuleert. Hebt u er geen, dan zegt hij er niets over.
Wat praktijken ons vragen
Mag een tandarts in België een niet-nagekomen afspraak aanrekenen?
Niet als ereloon en niet via het ziekenfonds. Een tandarts krijgt een ereloon voor zorg die echt verleend is, en een gemiste afspraak levert geen zorg. De praktijk kan wel een redelijke schadevergoeding vragen als de patiënt de regel vooraf kende, zonder geldige reden niet kwam of te laat afzegde, en de praktijk tijd verloor die ze niet meer kon gebruiken. Er bestaat geen Belgische regel die specifiek voor tandartsen geschreven is, dus de code van de artsen is het gebruikelijke referentiepunt, en uw beroepsvereniging is de plaats om de formulering na te vragen.
Hoeveel mag een praktijk vragen voor een gemiste afspraak?
Er bestaat geen Belgisch bedrag, en deze pagina verzint er geen. Een praktijk die iets aanrekent, legt vooraf een vast bedrag vast en maakt het bekend. De code van de artsen zegt dat het redelijk moet blijven en nooit het ereloon voor de behandeling zelf mag halen, en volgens het Wetboek van economisch recht is een bedrag dat duidelijk hoger ligt dan de mogelijke schade onrechtmatig. Hou het bescheiden, zet het op papier en laat dezelfde regel ook in het voordeel van de patiënt spelen als de praktijk laat annuleert.
Betaalt het ziekenfonds het terug, en bestaat er een code zoals C90?
Nee en nee. De tandheelkundige nomenclatuur van het RIZIV bevat geen prestatie voor een niet-nagekomen afspraak, dus er is geen code, geen getuigschrift voor verstrekte hulp en geen terugbetaling: de patiënt betaalt een eventuele vergoeding volledig zelf. C90 is een code die Nederlandse praktijken gebruiken, en ze staat zelfs niet in de tariefbeschikking tandheelkundige zorg 2026 van de Nederlandse Zorgautoriteit. Een Nederlandse pagina over C90 geldt niet in België.
Wat moet er in het annulatiebeleid van een tandartspraktijk staan?
Vijf dingen, in gewone woorden. Hoeveel tijd op voorhand de patiënt moet verwittigen, vaak 24 uur. Hoe hij kan afzeggen, op een manier die makkelijker is dan gewoon wegblijven, bijvoorbeeld door op de herinnering te antwoorden. Of er een vergoeding geldt en hoeveel, als u er een aanrekent. De uitzonderingen, zoals ziekte of een noodgeval. En wat de patiënt toekomt als de praktijk kort op voorhand annuleert. Zet het in de bevestiging, op de website en in de wachtzaal, overal met dezelfde termijn.
Ik ben mijn afspraak bij de tandarts vergeten. Krijg ik een boete?
Een boete is het niet. Een praktijk kan alleen een vergoeding vragen als ze u de regel voor de afspraak meegedeeld heeft, en ze hoort dat niet te doen als u ziek was of een noodgeval had. Uw ziekenfonds betaalt die vergoeding niet terug, en ze hoort op een ontvangstbewijs te staan als vergoeding voor een gemiste afspraak, niet als consultatie. Vindt u de vergoeding onterecht, laat de praktijk dan weten waarom u niet kon komen.
Mag een praktijk een voorschot of een bankkaartgarantie vragen tegen no-shows?
Denk daar twee keer over na. Op 11 september 2026 zei de Orde der artsen dat het onaanvaardbaar is om een medische afspraak te laten afhangen van een bankkaartgarantie vooraf, en dat een patiënt die er geen wil geven toch een afspraak moet kunnen krijgen. In 2023 zei ze al dat geen enkele overeenkomst of akkoord een arts toelaat om een voorschot te eisen als voorwaarde voor een afspraak. Geen van beide adviezen bindt tandartsen, maar de redenering over de toegang tot zorg geldt ook aan het onthaal van een tandartspraktijk. Vraag het dus eerst aan uw beroepsvereniging.
Rekent Tilcao patiënten iets aan als ze een afspraak missen?
Nee. Tilcao verzint nooit een vergoeding en dwingt er ook nooit een af. Heeft uw praktijk een beleid voor gemiste afspraken, dan herhaalt de agent het in uw woorden wanneer een patiënt boekt, bevestigt of annuleert, en hebt u er geen, dan zegt hij er niets over. Wat Tilcao wel doet: afzeggen makkelijk maken en de vrijgekomen plaats aanbieden aan uw wachtlijst, want daar komt de tijd echt terug.